تحلیل محیط کلان
تحلیل محیط کلان یکی از ابزارهای بسیار مهم در مدیریت استراتژیک می باشد که باعث ایجاد هوشمندی اطلاعاتی مناسب نسبت به عوامل محیطی تاثیر گذار می شود در این رابطه تحلیل الگوهای PEST که بیانگر چهار محیط سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی – فرهنگی و فناوری و یا PESTEL که علاوه بر چهار محیط PEST دو محیط اکولوژیکی و قانونی را در خود دارد و PESTELI که علاوه بر عوامل محیط PESTEL تحلیل صنعت را نیز انجام می دهد برای شناسایی و تحلیل عوامل محیطی تأثیر گذار بر عملیات شرکت ها استفاده می شود
دلیل این موضوع آن است که محیط کلان ومحیط صنعت تاثیر زیادی در موفقیت یا شکست شرکت ها دارد البته میزان تاثیر آن تابع اثربخشی اقدامات مدیریت و برنامه های شرکت ها است
محیط به طرق مختلف بر شرکتها تاثیر می گذارد که نمودار زیر تصویری از این تاثیر گذاری را به صورت خلاصه ارائه می کند
بنابراین محیط منشاء فرصت ها وتهدیدات می باشد که شناخت به موقع این تهدیدات و فرصتها باعث می شود شرکت ها با طراحی و اجرای استراتژی های مناسب قادر به سازگاری استراتژیک شوند به این معنا که از فرصت های محیطی بیشترین استفاده وبهره برداری را برده و تهدیدات را به صورت موثر مدیریت نمایند
نمودار زیر عوامل هشتگانه محیط کلان را نشان می دهد که بر محیط صنعتی و عملیاتی شرکت ها تاثیر می گذارد این عوامل شامل هشت عامل محیطی است که شامل محیط اقتصادی، محیط سیاسی ، محیط اجتماعی-فرهنگی ، محیط فناوری ، محیط زیست محیطی ، محیط دموگرافیک ، ومحیط اخلاقی است
در این بخش عوامل PESTE ارائه می شود فرق PESTEL با PESTE فقط در عنصر قانونی ( Legal ) است که به همراه محیط سیاسی تحت عنوان سیاسی – قانونی ارائه شده است (تحلیل محیط صنعت جداگانه در بخش دیگر ارائه شده و در یکی دیگر از فایل های همین بخش قابل استفاده مخاطبان عزیز می باشد)
نمودار زیر عوامل هفت گانه را با ادغام عوامل قانونی با عوامل سیاسی و ادغام عوامل دموگرافیک با عوامل اجتمائی در قالب پنج محیط کلان PESTE) )نشان می دهد
نمودار – عناصر PESTE
اگرچه محیط های پنجگانه PESTE همه شرکت ها را تحت تأثیر می گذارند لکن میزان تأثیر گذاری محیط اعم از مثبت یا منفی در تمام صنایع و شرکت ها یکسان نیست میزان تأثیر گذاری از یک طرف به ماهیت فعالیت های شرکت و از سوی دیگر به توانمندی ها و قابلیت های درونی شرکت ها بستگی دارد به عنوان مثال اگر چند شرکت در صنعت نوشیدنی فعال باشند و بدلیل کاهش جمعیت ، تقاضای نوشیدنی در کشور کاهش یابد در آن صورت بیشترین تأثیر منفی روی شرکت هایی خواهد بود که در مقایسه با شرکت های دیگر فاقد مزیت رقابتی بوده و موقعیت مناسب در بازار نداشته و از نظر مشتریان شرکتی غیر پاسخگو با محصولاتی دارای کیفیت پائین شناخته شود بدیهی است شرکت هایی که قبلاً محیط را بررسی و روندهای تغییرات جمعیتی را پیش بینی کرده باشند احتمالاً در مقایسه با دیگران کمتر متضرر می شوند چرا که این قبیل شرکت ها از قبل تمهیدات لازم و اقدامات مناسبی را برای سازگاری با شرایط کاهش تقاضا بکار می گیرند هر چه شرکت ها از حیث ساختاری و عملکردی آمادگی بیشتری برای سازگاری با شرایط کاهش تقاضا داشته باشند بهتر می توانند آثار منفی کاهش تقاضا را مدیریت نمایند ضمن اینکه در زمان بهبود شرایط محیطی نیز بهتر می توانند از فرصت های محیطی استفاده نمایند این مثال به عنوان نمونه مطرح شد تاثیر تغییرات در سایر شاخص ها نیز به همین صورت خواهد بود
بنابراین عوامل محیطی منبع فرصت ها و تهدیدات می باشد که شناسائی آنها تا حدود زیادی در سازگاری استراتژیک شرکت موثر است بنابراین هدف از تحلیل محیط کلان عبارتند از:
- شناسائی وکشف عوامل کلان محیطی جاری موثر بر عملیات شرکت ها
- شناسائی تغییرات عوامل کلان محیطی موثر بر عملیات شرکت ها
- استفاده مطلوب از فرصتها و مدیریت تهدیدات محیطی
| در بررسی وضعیت شاخص های محیط کلان باید توجه داشت که اگر چه هم باید وضعیت فعلی و هم وضعیت آینده هر کدام از شاخص ها شناسائی وتحلیل شود لکن وضعیت آینده شاخص ها بسیار حائز اهمیت داشته وباید با دقت و جامعیت بیشتری تحلیل شده واستنتاج نزدیک به واقعیت های آینده استخراج شود |
مهمترین عوامل محیط کلان در جداول زیر به اختصار ارائه شده است لکن باید دقت شود که عوامل دیگری نیز وجود دارد که بر عملیات شرکتها تاثیر گذار است که به دلیل اختصار در جداول ارائه نشده است شرکتها متناسب با ماهیت فعالیت های خود ، باید آنها را شناسائی و مورد نظارت دقیق قرار دهند
| عوامل اقتصادی |
| – نرخ رشد | – چرخه ها و الگوهای تجاری |
| – نرخ تورم | – سطح درآمد قابل تصرف مصرف کنندگان |
| – نرخ بهره | – سیاست های پولی |
| – نرخ ارز | – سیاست های مالی |
| – روند اشتغال و بیکاری | – نوسانات قیمت |
| – هزینه نیروی کار | – روندهای بازار سرمایه
-سیاستهای ارزی سیاستهای تجاری -استراتژی های توسعه |
| – مرحله چرخه اقتصادی | |
| – دسترسی به اعتبار |
| عوامل سیاسی – قانونی |
| – ثبات و نوسانات سیاسی | – قوانین آموزش و پرورش |
| – دیوان سالاری اداری | – قانون ضد تراست |
| – سطح فساد | – قانون تبعیض و عدم تبعیض |
| – سیاست های مالیاتی ( نرخ ها و مشوق ها ) | – کپی رایت، ثبت اختراعات، قانون مالکیت معنوی |
| – آزادی مطبوعات
-سیاستها وبرنامه های احزاب سیاسی اداره کننده جامعه وتغییرات آن |
– قانون حمایت ازمصرف کنندگان و تجارت الکترونیک |
| – مقررات – و مقررات زدایی | – قوانین کار و استخدام |
| – کنترل تجارت | – قوانین ایمنی و بهداشت |
| – محدودیت واردات ( کیفیت و کمیت ) | – قانون حفاظت از داده ها و اطلاعات |
| – تعرفه ها | |
| – دخالت دولت در موافقت نامه ها و اتحادیه های کارگری | |
| – قوانین محیط زیست |
| – شرایط بهداشتی | – دین ومذهب |
| – سطح آموزش و پرورش | – نگرش ها و کارکردها نسبت به محصولات اکولوژیکی |
| – نگرش ها نسبت به کالاها و خدمات وارداتی | – نگرش و حمایت از انرژی های تجدید پذیر |
| – نگرش ها نسبت به کار، اوقات فراغت و بازنشستگی | – نرخ رشد جمعیت و روند آن |
| – نگرش ها نسبت به کیفیت محصول و خدمات | – مهاجرت و نرخ رشد آن |
| – نگرش های پس انداز و سرمایه گذاری | – توزیع سنی جامعه و امید به زندگی |
| – تأکیدات ایمنی | – توزیع جنسیت |
| – سبک های زندگی | – میانگین سطح درآمد قابل مصرف |
| – عادات خرید | – اقلیت ها |
| – نگرش های نوآوری و نوگرایی | – توزیع درآمد در جامعه و طبقات اجتماعی |
| – ساختار و اندازه خانواده |
| عوامل اجتماعی – فرهنگی |
| عوامل فناوری |
| – زیر ساخت های فناوری های ملی | – قوانین فناوری |
| – نرخ تغییرات فناوری | – سطح فناوری در صنایع |
| – مخارج تحقیق و توسعه | – زیر ساخت های ارتباطات |
| – انگیزه های فناوری
-فناوری هائی که در آینده مسلط می شوند |
– دسترسی به جدیدترین فناوری ها
-ظرفیتهای فناوری های عمومی |
| – زیر ساخت های اینترنت و ضریب نفوذ آن |
| عوامل زیست محیطی |
| – شرایط اقلیمی | – بازیافت |
| – تغییرات آب و هوا | – مدیریت مواد زائد |
| – قانون حفاظت از محیط زیست | – نگرش ها به سبز یا محصولات اکولوژیکی |
| – قانون حفاظت از آب و هوا
-استاندارد ها وضوابط زیست محیطی |
– نگرش نسبت به انرژیهای تجدید پذیر |
نکته حائز اهمیت این است که باید از گیر افتادن در تحلیل های زمانبر پیشگیری کرد فرصتها و تهدیدات محیطی باید به موقع شناسائی ومدیریت شوند واین موضوع مستلزم هوشمندی محیطی به هنگام است شرکت ها باید از قابلیتهای هوشمندی بالائی برخوردار باشند تا قادر باشند بدون از دست دادن زمان، به موقع به اطلاعات محیطی دست یافته و آنرا تحلیل نموده و برنامه ها و اقدامات مناسبی را جهت استفاده مطلوب از فرصتهای حال و آینده ومدیریت تهدیدات فعلی و آتی طراحی و اجرا نمایند
دیدگاهتان را بنویسید
