چگونه چشم انداز موجب موفقیت رقابتی کسب و کارها می شود ؟

رهبری اثربخش در هزاره سوم از ضرورتهای موفقیت سازمانها در محیط های به شدت رقابتی است در این رابطه تدوین چشم انداز خوب از مهمترین وظایف رهبران سازمانی است زیرا چشم انداز  ابزار کاربردی بسیار مهم برای ایجاد هم افزایی مناسب  منابع ، امکانات و قابلیت های سازمانی در جهت اهداف استراتژیک است

  بنابراین  چشم انداز در موفقیت بلند مدت سازمان و اجرای مدیریت استراتژیک اثربخش نقش اساسی و تعیین کننده دارد به همین دلیل مقاله حاضر  به صورت مبسوط در مورد چرایی داشتن چشم انداز ، ویژگی های چشم انداز خوب ، نقش چشم انداز  در سازمان ، و روش های جلب حمایت عمومی از چشم انداز صحبت می کند

چشم انداز در تعریف کوتاه

آینده واقع گرایانه، قابل تحقق و جذاب برای سازمان

-بیان صریح سرنوشتی که سازمان ما باید به سوی آن حرکت نماید

-هنر دیدن نادیدنی ها The art of seeing invisible

مفهوم عینی تر از چشم انداز

چشم انداز وضعیت آینده را تشریح می کند در واقع آینده ای که مدیران ارشد سازمان آرزو دارند که سازمانشان در آینده چنین جایگاهی داشته باشد

-روی دوم سکه چشم انداز به این تعبیر است که «ما دوست داریم ذینفعان (مانند مردم ، مشتریان ، کارکنان و …) چنین برداشت و نگرشی در مورد سازمان ما داشته باشند

-اگر واقع گرایانه صحبت کنیم باید بگوییم چشم انداز وضعیتی را در آینده نشان می دهد که سازمان در صورت اجرای موفقیت آمیز استراتژی ها به آن دست می یابد

-چشم انداز یک عامل کلیدی در رهبری است و یک جنبش ذهنی برای حرکت از شناخته ها به ناشناخته ها است که رهبران اثربخش سازمانها و شرکت ها را قادر می سازد با کنار هم قرار دادن حقایق آرزوها ،ایده آلها ،فرصت ها و تهدیدات ، آینده ای جذاب ولی چالشی امّا دست یافتنی را برای سازمان خود خلق نمایند

چشم انداز فردی چیست؟

چشم انداز مخصوص سازمان ها نیست افراد هم باید برای خود چشم اندازی را در زندگی ترسیم کنند و جهت رسیدن به آن وقت و انرژی و امکانات خود را بسیج نمایند برای این منظور آنها می توانند :

-انگاره و تصویری مطلوب از آینده را برای خود ترسیم کنند

-ایده عملی اعتبار بخش و جذاب برای آینده خلق کنند

-چشم اندازی افراد آن چیزی است که او دوست دارد مردم در مورد او  بگویند او را به آن بشناسند و برداشتی آنگونه در مورد او داشته باشند مانند انسان خیرخواه ، انسان مشکل گشا ، انسان مفید ، انسان عالم اهل عمل و…..

نکته:جنبه  احساسی چشم انداز به جنبه منطقی آن ارجحیت دارد و دلیل آن این است که چشم انداز باید خاصیت الهام بخشی داشته باشد در غیر اینصورت ارزشی نخواهد داشت و الهام بخشی نیازمند جذب احساسات و عواطف است که کار قلب است نه کار مغز

چرا چشم انداز؟

این سئوال شاید برای بسیاری از شما پیش بیاید که چرا باید چشم انداز داشته باشیم و آنرا در قالب بیانیه چشم انداز  تعریف کنیم

پاسخ را با استناد به یک جمله معروف بین علمای مدیریت عرض می کنیم و آن اینکه:اگر ندانید کدام جهت می خواهید بروید هرگز به مقصد نمی رسید یا بهتر بگوییم اگر ندانید کجا می خواهید بروید هرگز به آنجا نمی رسید.

برای سنجش نیاز به چشم انداز چه  شاخص های وجود دارد؟

وجود بعضی مشکلات بنیادین در سازمان شما نشان می دهد که شما نیاز به تدوین بیانیه چشم انداز دارید البته این موارد همچنین می توانند ناشی از چشم انداز ضعیف یا رهبری ضعیف باشند

آیا در سازمان شما اختلال و سردرگمی نسبت به اهداف و مقاصد بلند مدت وجود دارد؟

آیا در حال از دست دادن اعتبار ،شهرت و بازار خود هستید؟

آیا کارکنان از نبود چالش مناسب در کارها شکایت دارند؟

آیا مقاومت برای تغییر در سازمان شما زیاد است؟

آیا رقبای جدید در حال گرفتن سهم بازار شما هستند؟

آیا حرکت و شتاب شرکت با الزامات و نیازهای محیطی از نظر سرعت ، نوآوری ، کیفیت ، پاسخگویی ، رعایت استانداردهای قانونی و سایر الزامات ناهماهنگ است؟

آیا احساس غرور و افتخار کارکنان به سازمان کاهش یافته یا در حال کاهش است

آیا در سازمان ما کسانی هستند که احساس و تعهد قلبی به سازمان ندارند و فقط برای پول کار می کنند؟

آیا هزینه های انتقالی بین واحدهای مختلف سازمانی به دلیل روان نبودن روابط، ناهماهنگی ، تعارض زیاد است؟

آیا هم افزایی مناسبی بین واحدها و افراد مختلف سازمانی وجود ندارد؟

آیا موفقیت های برخی واحدهای سازمانی توسط واحدهای دیگر تحسین می شود یا واحدهای دیگر چوب لای چرخ می گذارند؟

اینها بخشی از سئوالاتی است که نشان می دهد سازمان شما نتوانسته است منابع و امکانات خود را حول اهداف ومقاصد بسیج نماید و نشان می دهد هم افزایی مناسبی در سازمان وجود ندارد در نتیجه کوشش ها نمی توانند  همدیگر را تقویت و هم افزایی ایجاد کنند

 وجود تعدادی از این موارد  در سازمان شما  نشان می دهد  که سازمان شما چشم انداز ندارد  آمّا  اگر  سازمان چشم انداز داشته باشد ولی این مشکلات باشد  در آن صورت ناشی رهبری ضعیف است که می تواند به سه صورت زیر خود را نشان دهد

-بیانیه چشم انداز ضعیف

-ناتوانانی در جا انداختن چشم انداز در فکر و ذهن و قلب کارکنان و بخش های مختلف سازمانی

-یا هر دو مورد

سئوال : یک چشم انداز خوب چه ویژگی های دارد؟

برای اینکه چشم انداز بتواند نقش تاثیر گذار داشته باشد باید الهام بخش باشد به این معنی که احساسات و شور سازمانی را برانگیزد ، انگیزه های افراد را شکوفا نماید و تعهد قوی سازمانی ایجاد نماید در این رابطه بعضی ویژگی های مهم عبارتند از:

-جهت و مقصد آینده را باید شفاف بیان نماید

-تجلی بخش تصویر و برداشت مثبت و روشن از وضعیت آینده باشد و هر گونه شک وشبهه در مورد آینده سازمان را از ذهن افراد سازمانی پاک نماید

-انرژی بخش ، تقویت کننده احساس افتخار و برانگیزاننده باشد به این معنی که در کارکنان ایجاد علاقه ، تعهد و غرور نماید

-قابلیت به یاد سپاری و تبدیل شدن به ملکه همه افراد سازمانی باشد و توجه همگانی را جلب نماید

-بلند پروازانه (ایده آل) و بلند نظر ( یا جاه طلبانه) باشد منظور این است که قابلیت ایجاد چالش وتلاش بیشتر برای کمال در افکار ، رفتارها و اقدامات را داشته باشد

-با ارزش ها و فرهنگ متعالی سازگار باشد

-ایجاد کننده استانداردهای متعالی و ایده آلهای رفتاری برای عملکردهای مختلف سازمانی باشد

-منعکس کننده خصوصیات وویژگی های منحصر بفرد سازمانی باشد

-بتواند به صورت  معنی دار وملموس حال را به آینده مرتبط نماید

-قابلیت تبدیل به اهداف و مقاصد عملیاتی را داشته باشد

-توانمند ساز و مشوق یادگیری ، خلاقیت ونوآوری باشد

-فرصت مدار بوده و مسیر بهره برداری از فرصت ها را روشن نماید

سئوال: از نظر محتوایی  چشم انداز باید بر چه عناصری استوار شود؟

پاسخ این است که از نظر محتوایی سه عنصر باید در چشم انداز وجود داشته باشد که عبارتند از:

مرز رقابتی سازمان شما

شایستگی های محوری سازمان شما

مزیت های  رقابتی سازمان شما

به عنوان مثال چشم انداز ماکروسافت را دقت فرمایید

«توانا ساختن مردم به اينكه نرم افزارهاي عالي و برتر را در هر زمان و مكان و روي هر دستگاهي داشته باشند»

این چشم انداز نشان می دهد که  صنعت نرم افزار مرز رقابت یا صحنه رقابت ماکروسافت است و خلاقیت و نوآوری و قابلیت تولید و عرضه نرم افزارها ی منحصر بفرد شایستگی رقابتی این شرکت است

مثال دیگر :

چشم انداز سامسونگ : تبدیل شدن به رهبر انقلاب دیجیتال جهانی

این چشم انداز نشان می دهد که سامسونگ مرز رقابت را در سطح جهان برای محصولات و فرآورده های دیجیتال تعریف کرده است و بر خلاقیت و نوآوری به عنوان هسته اصلی مزیت رقابتی خود استوار است

سئوال : چگونه حمایت افراد سازمانی برای چشم انداز را بدست آوریم؟

شما می توانید با اجرای دستورالعمل زیر حمایت سازمانی را بدست آورید

1. چشم‌انداز خود را مورد توجه ديگران قرار دهيد.
2. چشم‌انداز خود را به سادگي و روشني تبيين كنيد.
3. نشان دهيد كه تحقق چشم‌انداز به نفع همه است.
4. مشاركت را تقويت كنيد.
5. در قبال چشم‌انداز خود رفتاري ثابت داشته باشيد.
6. از ميزان تهديد چشم‌انداز خود بكاهيد.
7. در تدوین چشم انداز نظرات را مورد توجه قرار دهید
8. از كساني كه در قبال چشم‌انداز متعهد هستند، حمايت كنيد.
9. قهرمانان چشم‌انداز را مشخص كنيد و به صورت شایسته آنها را تشویق کنید
10. پذيرش چشم‌انداز  را مدیریت نمایید .
11. چشم‌انداز خود را به شكل چشم‌گير اعلام كنيد
12. آنرا در راس موضوعات جلسات سازمانی قرار دهید
13. براي چشم‌انداز خود يك پايگاه حمايتي ايجاد كنيد
14. تأييد اعضاي مافوق، هيأت مديره، سرمايه‌گذاران و رهبران فكري را درباره چشم‌انداز خود جلب كنيد.
15. چشم‌انداز را در نشريه‌ها و اطلاعيه‌هاي رسمي درج كنيد.